
Antivirüsün dosya sistemi filtre sürücüsü, SQL Server’ın her okuma ve yazma isteğinin yoluna girer; .mdf, .ldf, .ndf, yedek ve FILESTREAM dosyaları taranırken G/Ç gecikmesi büyür, ERP ekranları donar ve hata günlüğüne hata 833 düşer. Çözüm, Microsoft’un “Configure antivirus software to work with SQL Server” makalesindeki süreçleri, klasörleri ve uzantıları dışlamak, ardından sonucu bekleme istatistikleri ve Perfmon ile ölçmektir.
Belirtiler: “I/O requests taking longer than 15 seconds” (hata 833)
- ERP’de fatura kaydetme, stok hareketi veya rapor alma gibi işlemler zaman aşımına düşer; şikâyet çoğunlukla yoğun saatlerde veya zamanlanmış antivirüs taraması sırasında artar.
- SQL Server hata günlüğünde şu kalıpta bir mesaj görülür: “SQL Server has encountered n occurrence(s) of I/O requests taking longer than 15 seconds to complete on file [...] in database [...]” (hata 833).
- PAGEIOLATCH_SH, PAGEIOLATCH_EX ve WRITELOG beklemeleri istek başına sürekli olarak 10–15 milisaniyenin üzerindedir.
- Yedekleme ve geri yükleme beklenenden yavaştır. Microsoft, Defender FILESTREAM dosyalarını dışlayacak şekilde ayarlanmazsa yedekleme ve geri yükleme performansının düşebileceğini not eder.
- Daha nadir olarak: veritabanı açılışta “suspect” olarak işaretlenir veya tam metin arama kataloglarında hata görülür. Microsoft, tarama yazılımı bir veritabanı dosyasını SQL Server açmaya çalıştığı anda tutuyorsa veritabanının suspect işaretlenebileceğini belirtir.
Kök neden: filtre sürücüsü G/Ç yolunun ortasında
Antivirüs programları Windows’ta dosya sistemi filtre sürücüleriyle G/Ç yoluna bağlanır ve geçen G/Ç paketlerini bilinen zararlı kalıplarına karşı tarar. SQL Server ise veri ve günlük dosyalarına sürekli çok sayıda okuma ve yazma isteği gönderir; her istek filtre sürücüsünden geçtikçe gecikme birikir. Microsoft’un G/Ç sorun giderme yönteminde ayırt edici test şudur: SQL Server gecikme bildiriyor ama Perfmon’daki Avg. Disk sec/Transfer sayacı bildirmiyorsa sorun SQL Server ile Partition Manager arasındaki katmanda, yani filtre sürücülerindedir. Kısacası disk yavaş değildir; disk ile SQL Server arasındaki katman yavaştır.
Bazı güvenlik ürünleri ayrıca sqlservr.exe sürecinin içine modül yükler veya SQL Server ya da Windows kodunu “detour” tekniğiyle saptırır. Microsoft, bu tür uygulama veya sürücüler doğru tasarlanmadığında SQL Server için çok çeşitli sorunlara yol açabileceğini belirtir.
Adım adım çözüm
- Hangi filtre sürücülerinin SQL dosyalarının bulunduğu birimlere bağlı olduğunu görün. Yönetici komut isteminde çalıştırın; 320000–329998 aralığındaki irtifa (altitude) değerleri “FSFilter Anti-Virus” grubudur, örneğin 328010 irtifalı WdFilter Microsoft Defender’a aittir.
- SQL Server’ın dosya düzeyinde gecikme bildirip bildirmediğini ölçün. Ortalama gecikmesi sürekli 10–15 milisaniyenin üzerindeki dosyalar şüphelidir (komut aşağıda).
- Aynı zaman diliminde Windows tarafını ölçün. SQL yüksek gecikme bildirirken bu sayaç düşük kalıyorsa sorunu filtre sürücüsünde aramalısınız (komut aşağıda).
- Dışlanacak gerçek yolları çıkarın. Veri, günlük, FILESTREAM ve tam metin dosyaları varsayılan klasörlerde olmayabilir; listeyi tahminle değil sorguyla oluşturun (komut aşağıda).
- Microsoft’un listesine göre dışlamaları tanımlayın. Süreçler: sqlservr.exe, sqlagent.exe, sqlbrowser.exe ve SQLDumper.exe. Dosya türleri: veri dosyaları (.mdf, .ldf, .ndf), yedekler (.bak, .trn), izleme dosyaları (.trc), Extended Events hedefleri (.xel, .xem), denetim dosyaları (.sqlaudit), sorgu dosyaları (.sql) ve döküm dosyaları (.mdmp). Klasörler: DATA, Backup (yedekler başka diskteyse o klasör), FTDATA, FILESTREAM kapsayıcıları, örneğe ait LOG klasörü ve In-Memory OLTP için DATA altındaki xtp klasörü.
- Yük devretme kümesi (FCI) kullanıyorsanız ayrıca çekirdek disk (Q:\), C:\Windows\Cluster ve MSDTC sürücüsündeki MSDTC klasörünü dışlayın. Microsoft, kümede antivirüsün küme farkındalıklı bir sürüm olması gerektiğini belirtir.
- Microsoft Defender kullanıyorsanız dışlamaları PowerShell, Grup İlkesi (Computer configuration > Administrative templates > Windows components > Microsoft Defender Antivirus > Exclusions) veya Intune ile ekleyin. Aşağıdaki örnekte yollar SQL Server 2022 varsayılan örneğine ve örnek veri disklerine göredir; kendi sorgu sonucunuza göre değiştirin.
- Dışlamanın gerçekten etkin olduğunu doğrulayın. MpCmdRun, verilen yolun dışlanıp dışlanmadığını söyler (Defender platform sürümü 4.18.2111 veya üzeri; komut aşağıda).
- Üçüncü taraf bir uç nokta ürünü kullanıyorsanız aynı listeyi ürünün merkezi yönetim konsolundaki sunucu politikasına girin; yalnızca sunucu üzerindeki yerel istemciye girilen istisna, merkezi politika uygulandığında geçersiz kalabilir.
- sqlservr.exe içine üçüncü taraf modül yüklenip yüklenmediğine bakın; Microsoft’a ait olmayan kayıtlar hangi ürünün sürece girdiğini gösterir (komut aşağıda).
- Önce ve sonra ölçün. Microsoft, antivirüs değişikliğinden önce ve sonra tüm sistemi temsili bir yük altında test etmeyi önerir. 2. ve 3. adımları aynı saat diliminde tekrarlayın; PAGEIOLATCH ve WRITELOG ortalamaları düşmeli, hata 833 kaybolmalıdır.
# Adım 1
fltmc instances
# Adım 3
Get-Counter "\LogicalDisk(_total)\Avg. Disk sec/Transfer" -SampleInterval 2 -MaxSamples 30
# Adım 7
Add-MpPreference -ExclusionProcess "C:\Program Files\Microsoft SQL Server\MSSQL16.MSSQLSERVER\MSSQL\Binn\sqlservr.exe"
Add-MpPreference -ExclusionPath "D:\SQLData", "E:\SQLLog", "F:\SQLBackup"
$p = Get-MpPreference
$p.ExclusionPath; $p.ExclusionProcess; $p.ExclusionExtension
# Adım 8
& "$env:ProgramFiles\Windows Defender\MpCmdRun.exe" -CheckExclusion -Path D:\SQLData-- Adım 2
SELECT DB_NAME(vfs.database_id) AS db, mf.physical_name,
vfs.io_stall_read_ms / NULLIF(vfs.num_of_reads, 0) AS avg_read_ms,
vfs.io_stall_write_ms / NULLIF(vfs.num_of_writes, 0) AS avg_write_ms
FROM sys.dm_io_virtual_file_stats(NULL, NULL) AS vfs
JOIN sys.master_files AS mf
ON vfs.database_id = mf.database_id AND vfs.file_id = mf.file_id
ORDER BY avg_read_ms DESC;
-- Adım 4
SELECT DB_NAME(database_id) AS db, type_desc, physical_name
FROM sys.master_files
ORDER BY type_desc, physical_name;
-- Adım 10
SELECT name, company, description
FROM sys.dm_os_loaded_modules
WHERE company IS NULL OR company NOT LIKE 'Microsoft%';Set-MpPreference mevcut dışlama listesinin üzerine yazar; mevcut listeyi korumak için Add-MpPreference kullanın. Her dışlama bir koruma boşluğudur; yalnızca SQL Server dosyalarının gerçekten bulunduğu klasörleri ekleyin.
Kalıcı önlem ve güvenlik dengesi
- Microsoft’un uyarısı açıktır: dışlanan bir dosyaya virüs bulaşırsa antivirüs bunu tespit edemez. Dışlanan klasörlere yalnızca SQL Server hizmet hesabının ve yetkili yöneticilerin yazabilmesi için NTFS izinlerini daraltın.
- Defender’da süreç dışlaması, o sürecin açtığı dosyaların taranmasını atlar ve aynı süreç için ağ korumasını ve saldırı yüzeyi azaltma (ASR) kurallarını da devre dışı bırakır. Bunu bilerek ve yalnızca Microsoft’un listelediği süreçler için yapın.
- Defender’da uzantı dışlaması cihazın her yerinde geçerlidir. Uzantıyı belirli bir klasörle sınırlamak için D:\SQLData\*.mdf gibi yol ve joker karakterli bir dışlama kullanın.
- Dışlanan yedek dosyaları, kopyalandıkları yedekleme hedefinde taramaya devam edin; böylece SQL sunucusundaki gecikme ortadan kalkarken yedekler denetimsiz kalmaz.
- SQL Server sürüm yükseltmesinde klasör adı (örneğin MSSQL16) değişir; dışlama listesini yükseltme kontrol listesine ekleyin. Microsoft, dışlamaların düzenli olarak gözden geçirilmesini ve her birinin gerekçesinin kayıt altında tutulmasını önerir.
Ne zaman uzman çağırmalı
Dışlamalardan sonra Perfmon gecikmesi de yüksekse sorun artık filtre sürücüsü değil; depolama, SAN yapılandırması, sorgu tasarımı veya bellek yetersizliği gibi farklı bir katmandadır ve SQL Server ile Windows’u birlikte analiz etmek gerekir. Denizli’deki işletmelerde sahada karşılaştığımız ERP yavaşlıklarını Workas olarak güvenlik çözümleri (antivirüs ve firewall) hizmetimiz kapsamında inceliyor; korumayı kapatmadan, Microsoft’un önerdiği dışlamalarla performansı geri kazanmanıza yardımcı oluyoruz.
Sıkça Sorulan Sorular
Sadece sqlservr.exe sürecini dışlamak yeterli mi?
Hayır. Süreç dışlaması yalnızca o sürecin açtığı dosyaları kapsar; yedekleme ajanı veya dizinleme gibi başka süreçler aynı dosyalara eriştiğinde tarama yine tetiklenebilir. Microsoft süreçlerle birlikte dosya türlerini ve klasörleri de listeler.
Antivirüsü SQL sunucusundan tamamen kaldırsak olmaz mı?
Microsoft, her SQL Server için riskin ayrı değerlendirilmesini ister; internete açık, dosya paylaşımı yapan veya Database Mail kullanan sunucular yüksek risklidir. Önerilen yol korumayı kaldırmak değil, doğru dışlamaları tanımlamaktır.
Hata 833 her zaman antivirüs kaynaklı mıdır?
Hayır. Donanım, SAN yapılandırması veya diski zorlayan sorgular da aynı hatayı üretir. Perfmon gecikmesi de yüksekse sorun büyük olasılıkla depolamadadır; yalnızca SQL tarafında yüksekse filtre sürücüsü güçlü adaydır.
Dışlamanın çalıştığını nasıl anlarım?
Defender’da MpCmdRun -CheckExclusion komutu yolun dışlanıp dışlanmadığını söyler. Asıl kanıt ise aynı yük altında PAGEIOLATCH ve WRITELOG ortalamalarının düşmesi ve hata 833’ün kaybolmasıdır.


