
SQL Server 9002 hatası, veritabanının transaction log dosyasında yeni kayıt için yer kalmadığını söyler; veritabanı açık kalır ama yalnızca okunabilir, bu yüzden ERP’de fatura, irsaliye veya fiş kaydedilemez. Kalıcı çözüm log’u küçültmek (shrink) değil, sys.databases içindeki log_reuse_wait_desc sütununun gösterdiği engeli kaldırmaktır. En sık neden LOG_BACKUP’tır: veritabanı FULL kurtarma modelindedir ama düzenli transaction log yedeği alınmamaktadır.
Belirtiler: ERP’de kayıt yapılamıyor, ekranda 9002 hatası
- ERP ekranında veya SQL Server hata günlüğünde şu mesaj görülür: “The transaction log for database 'ERPDB' is full due to 'LOG_BACKUP'.” Eski sürümlerde ve Microsoft’un hata kataloğunda metin şöyledir: “The transaction log for database ’…’ is full. To find out why space in the log cannot be reused, see the log_reuse_wait_desc column in sys.databases.”
- “due to” sonrasında LOG_BACKUP yerine ACTIVE_TRANSACTION, REPLICATION, AVAILABILITY_REPLICA, ACTIVE_BACKUP_OR_RESTORE veya CHECKPOINT da yazabilir; her biri farklı bir kök nedeni işaret eder.
- Raporlar ve listeler açılır ama kaydetme, aktarma ve dönem sonu işlemleri hata verir; çünkü log dolduğunda veritabanı yalnızca okunabilir durumda çalışır.
- Sunucuda .ldf uzantılı log dosyası onlarca, bazen yüzlerce GB büyümüştür ve çoğu zaman bulunduğu disk de dolmuştur.
- Log dolduğu sırada sunucu yeniden başlatıldıysa veritabanı RESOURCE PENDING durumunda kalabilir ve ERP hiç bağlanamaz.
Kök neden: log neden boşaltılamıyor?
SQL Server her değişikliği önce transaction log’a yazar. Log içindeki eski kayıtların yeniden kullanılabilmesi için “truncation” denen mantıksal temizliğin gerçekleşmesi gerekir. SIMPLE kurtarma modelinde bu temizlik her checkpoint sonrasında otomatik yapılır. FULL veya BULK_LOGGED modelde ise temizlik ancak bir transaction log yedeği alındıktan sonra olur. Yani FULL modeldeki bir veritabanı için log yedeği hiç alınmıyorsa log, disk bitene kadar büyür.
ERP’lerde bu tablo şöyle oluşur: SQL Server Standard ve Enterprise sürümlerinde yeni veritabanları varsayılan olarak FULL modelde oluşur (Express sürümünde varsayılan SIMPLE’dır). Microsoft’un belgelerine göre FULL modeldeki yeni bir veritabanı, ilk tam yedek alınana kadar log’u SIMPLE gibi yeniden kullanır. Biri bir kez tam yedek aldığında (çoğu zaman bir yedekleme aracı) log zinciri başlar ve o andan itibaren log yalnızca log yedeğiyle boşalır. Kimse log yedeği planlamadığı için log aylarca sessizce büyür, sonunda disk ya da dosyanın MAXSIZE sınırı dolar ve 9002 gelir.
Diğer nedenler de aynı mantıkla çalışır. ACTIVE_TRANSACTION, uzun süredir açık bir işlemin (örneğin yarıda kalmış bir toplu aktarım veya commit edilmemiş bir oturum) log’u kilitlediğini gösterir; bu durum SIMPLE modelde bile log’u büyütür. REPLICATION ve AVAILABILITY_REPLICA, log kayıtlarının henüz dağıtıcıya veya ikincil kopyaya iletilmediğini; ACTIVE_BACKUP_OR_RESTORE ise süren bir veri yedeğinin veya geri yüklemenin truncation’ı beklettiğini anlatır. Ayrıca copy-only log yedekleri log’u boşaltmaz.
Adım adım çözüm
- Önce engeli tespit edin. Aşağıdaki sorgu her veritabanının kurtarma modelini ve log’un neden boşaltılamadığını gösterir; yalnızca okuma yapar.
- Log doluluğunu ve son yedekleri kontrol edin. msdb’deki yedek geçmişinde type = ’L’ satırı yoksa veya son log yedeği çok eskiyse neden büyük olasılıkla LOG_BACKUP’tır.
- LOG_BACKUP ise transaction log yedeği alın. Yedeği log’un bulunduğu dolu diske değil, yeterli alanı olan başka bir diske veya ağ paylaşımına yazın. Log daha önce hiç yedeklenmediyse Microsoft, log’un son yedeğe kadar boşaltılabilmesi için iki log yedeği alınması gerektiğini belirtir.
- ACTIVE_TRANSACTION ise açık işlemi bulun. DBCC OPENTRAN en eski aktif işlemi ve oturumunu gösterir. Oturum bir ERP kullanıcısına veya aktarım servisine aitse önce işlemin düzgün bitirilmesini deneyin; KILL komutu son çaredir ve büyük bir işlemin geri alınması uzun sürebilir.
- Disk tamamen dolduysa log yedeği bile yazılamayabilir. Bu durumda aynı diskteki gereksiz dosyaları taşıyın veya geçici olarak başka bir diske ikinci bir log dosyası ekleyin (ALTER DATABASE … ADD LOG FILE). Microsoft, birden fazla log dosyasını yalnızca geçici bir çözüm olarak önerir.
- Log dosyasının otomatik büyümesi kapalı veya MAXSIZE sınırı dolmuşsa sys.master_files üzerinden kontrol edip sınırı yükseltin.
- Truncation gerçekleştikten sonra log’un içi boşalır ama dosya fiziksel olarak aynı boyutta kalır. Dosya bir kerelik olarak çok büyüdüyse ve disk gerçekten gerekiyorsa, makul bir hedef boyuta tek seferlik küçültme yapılabilir.
- Veritabanı 9002 sırasında recovery aşamasındaysa ve RESOURCE PENDING görünüyorsa, alan açıldıktan sonra ALTER DATABASE … SET ONLINE ile çevrimiçi hâle getirin.
-- 1) Engel ve kurtarma modeli (salt okuma)
SELECT name, recovery_model_desc, log_reuse_wait_desc
FROM sys.databases;
-- 2) Log doluluğu (ilgili veritabanında çalıştırın)
USE [ERPDB];
SELECT total_log_size_in_bytes / 1048576 AS toplam_mb,
used_log_space_in_percent
FROM sys.dm_db_log_space_usage;
-- 3) Son yedekler (D = tam, I = fark, L = log)
SELECT TOP (10) database_name, type, backup_finish_date
FROM msdb.dbo.backupset
WHERE database_name = 'ERPDB'
ORDER BY backup_finish_date DESC;-- LOG_BACKUP: log yedeği alın (hedef, alanı olan başka bir disk)
BACKUP LOG [ERPDB]
TO DISK = 'F:\SQLYedek\ERPDB_LOG.trn';
-- ACTIVE_TRANSACTION: en eski açık işlemi bulun
DBCC OPENTRAN ('ERPDB');
-- Log dosyasının boyut, büyüme ve sınır ayarları
SELECT DB_NAME(database_id) AS db, name, physical_name,
size * 8 / 1024 AS boyut_mb, max_size, growth
FROM sys.master_files
WHERE type_desc = 'LOG';Shrink bir çözüm değildir. Microsoft’un ifadesiyle log dosyasını küçültmek tek başına dolu log sorununu çözemez; önce log’un neden boşaltılamadığı bulunmalıdır. Küçültülen log, iş yükü aynı kaldıkça yeniden büyür ve büyüme sırasında performans kaybı yaşatır. Tek seferlik küçültme gerekiyorsa, truncation’dan sonra ve mesai dışında yapın.
-- Yalnızca truncation sonrası, tek seferlik; hedef boyut MB cinsinden
USE [ERPDB];
DBCC SHRINKFILE (N'ERPDB_log', 4096);Acil durumda veritabanını SIMPLE modele almak log’u bir sonraki checkpoint’te boşaltır, ancak log yedek zincirini kırar ve o andan geriye belirli bir zamana dönme (point-in-time restore) imkânını ortadan kaldırır. Microsoft, FULL modelden çıkmadan önce log yedeği alınmasını ve SIMPLE’dan FULL’a dönüldükten hemen sonra zinciri yeniden başlatmak için tam veya fark yedeği alınmasını önerir. Bu kararı yedekleme politikanızı bilen biriyle verin.
Kalıcı önlem
- Kurtarma modelini bilinçli seçin: Gün içinde belirli bir saate dönebilmek istiyorsanız FULL kullanın ve düzenli log yedeği planlayın; gece alınan tam yedek yeterliyse SIMPLE kullanın.
- FULL modelde log yedeklerini SQL Server Agent işi veya yedekleme yazılımı ile işlem yoğunluğuna uygun sıklıkta zamanlayın. Yedek aracınızın log yedeklerini copy-only almadığından emin olun.
- Log dosyasının otomatik büyümesini yüzde yerine sabit bir boyutla ayarlayın; Microsoft, log için FILEGROWTH değerinin 1.024 MB’ın üzerine çıkmamasını önerir.
- sys.dm_db_log_space_usage ile log doluluğunu ve disk boş alanını izleyin; eşik aşıldığında uyarı alın.
- Gece çalışan büyük aktarım, yeniden indeksleme ve dönem sonu işlemlerinin log’u ne kadar büyüttüğünü ölçüp log boyutunu buna göre ayarlayın.
- Log dosyalarını mümkünse veri dosyalarından ayrı bir diske koyun ve sıkıştırılmış dosya sistemlerine yerleştirmeyin.
Ne zaman uzman çağırmalı?
log_reuse_wait_desc REPLICATION veya AVAILABILITY_REPLICA gösteriyorsa, veritabanı RESOURCE PENDING durumunda kaldıysa, disk tamamen dolduğu için log yedeği bile alınamıyorsa ya da kurtarma modelini değiştirmenin yedekleme politikanızı nasıl etkileyeceğinden emin değilseniz, yanlış bir adım veri kaybına yol açabilir. Denizli’deki işletmelerde sahada karşılaştığımız ERP kesintilerinin önemli bir kısmı bu tür bakım eksiklerinden kaynaklanıyor. Workas, ERP ve ERP destek hizmeti kapsamında SQL Server tabanlı ERP’lerde tanılama, log ve yedek planlaması ile izleme kurulumunu Pazartesi–Cumartesi 08:00–18:00 arasında yapıyor; acil durumlarda öncelikli müdahale ediyor.
Sıkça Sorulan Sorular
Log dosyasını silersem ERP yeniden çalışır mı?
Hayır. Microsoft, sonuçlarını tam olarak bilmeden log dosyasının silinmemesi veya taşınmamasını açıkça uyarır. Log silinirse veritabanı tutarsız kalabilir ve açılmayabilir.
SIMPLE modele geçmek veri kaybettirir mi?
Mevcut verileri silmez, ancak log yedek zincirini kırar. Bundan sonra yalnızca son tam veya fark yedeğinin alındığı ana dönebilirsiniz; gün içindeki belirli bir saate dönemezsiniz.
Log yedeği aldım ama dosya boyutu küçülmedi, neden?
Log yedeği log’un içini boşaltır (truncation), fiziksel dosyayı küçültmez. Dosya boyutu ancak DBCC SHRINKFILE ile azalır; bu da yalnızca gerektiğinde ve tek seferlik yapılmalıdır.
Log yedeklerini ne sıklıkla almalıyım?
Kabul edebileceğiniz veri kaybı süresine ve işlem yoğunluğuna göre belirlenir. Ne kadar sık alınırsa log o kadar küçük kalır ve kayıp riski o kadar azalır.
Kaynaklar
- Troubleshoot a full transaction log (SQL Server Error 9002) – Microsoft Learn
- MSSQLSERVER_9002 – Microsoft Learn
- The transaction log (SQL Server) – Factors that can delay log truncation – Microsoft Learn
- Recovery models (SQL Server) – Microsoft Learn
- Manage the size of the transaction log file – Microsoft Learn


